Trong văn hóa kinh doanh tại các chợ truyền thống và nền tảng số tại Việt Nam, thói quen nhập hàng “lai” nhãn hiệu nổi tiếng đã tồn tại từ lâu do ưu thế về giá rẻ và mẫu mã đa dạng.
Tuy nhiên, với việc siết chặt kỷ cương pháp luật, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Cụ thể hóa bằng việc ngày 30/01/2026 vừa qua Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Chỉ thị số 02/CT-TTg về việc tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ mô hình kinh doanh này sắp tới không còn là “mảnh đất màu mỡ” mà đang trở thành rủi ro pháp lý hiện hữu đối với tiểu thương.
1. Nhận thức pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ đối với nhãn hiệu còn hạn chế của tiểu thương Việt
Hành vi sử dụng dấu hiệu trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được bảo hộ, dù chỉ trong hoạt động bán lẻ, vẫn bị coi là xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (Điều 129 Luật Sở hữu trí tuệ 2025).
Pháp luật không phân biệt quy mô lớn hay nhỏ, cũng không loại trừ trách nhiệm chỉ vì người bán không trực tiếp sản xuất hàng hóa.
2. Rủi ro pháp lý từ kinh doanh hàng nhái nhãn hiệu nổi tiếng
Trên thực tế, tiểu thương kinh doanh hàng nhái nhãn hiệu nổi tiếng có thể đối mặt với ba (03) rủi ro pháp lý lớn.
Thứ nhất xử phạt hành chính:
· Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 250.000.000 đồng trong trường hợp trị giá hàng hóa, dịch vụ vi phạm từ 3.000.000 đồng đến trên 500.000.000 đồng. (Theo quy định tại Nghị định 99/2013/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP và Nghị định 46/2024/NĐ-CP).
Đồng thời áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:
· Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm và tiêu hủy toàn bộ yếu tố vi phạm đối với hành vi vi phạm;
· Buộc tiêu hủy tang vật hàng hóa vi phạm;
· Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm;
· Buộc trả tiền đền bù tương đương với giá chuyển giao quyền sử dụng kiểu dáng công nghiệp bị xâm phạm.
Thứ hai rủi ro bị kiện yêu cầu bổi thường dân sự:
Thực tế, các nhãn hiệu nổi tiếng thuộc sở hữu công ty nước ngoài đã thuê Luật sư và các công ty luật hàng đầu tại Việt Nam để khởi kiện nhẳm mục đích răn đe tiểu thương Việt. Điển hình có thể kể đến vụ án xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp các nhãn hiệu nổi tiếng Lacôme, Gucci, Nivea,…
Thứ ba rủi ro bị truy cứu trách nhiệm hình sự:
Nếu giá trị hàng hóa vi phạm hoặc khoản thu lợi bất chính đạt ngưỡng luật định, người vi phạm có thể bị phạt tiền đến 500 triệu đồng hoặc cải tạo không giam giữ đến 03 năm (Theo Điều 226 Bộ luật Hình sự 2015). Đây là ranh giới pháp lý mà nhiều tiểu thương vô tình vượt qua do thiếu hiểu biết pháp luật.
3. Lộ trình chuyển đổi: Từ “Tiểu thương bán hàng” thành “Chủ hộ kinh doanh chuyên nghiệp”
Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi tư duy kinh doanh là yêu cầu tất yếu. Tiểu thương cần ưu tiên nguồn hàng có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, từng bước xây dựng thương hiệu riêng, chú trọng đầu tư vào tài sản trí tuệ vô hình và quản lý hồ sơ kinh doanh minh bạch. Kinh doanh tuân thủ pháp luật không chỉ để tránh bị xử phạt, mà còn là nền tảng để phát triển bền vững và bảo vệ tương lai lâu dài cho chính mình.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm pháp lý: Bài viết này nhằm mục đích nâng cao nhận thức cộng đồng và không thay thế cho các văn bản pháp luật chính thức hoặc tư vấn pháp lý.
Mọi thông tin chi tiết xin liên hệ qua số Hotline: 033 406 6561 (Vũ Mai – Giám đốc pháp lý)
